Kategorie
LIFE STYLE SAUNA FIŃSKA

Löyly. Szczęście płynie z pary

Pewne fińskie przysłowie mówi – „Są dwa miejsca święte – kościół i sauna” . Zagłębimy się dziś na saunę suchą, z zupełnie innej strony – kulturowej i life-stylowej. Bo tym właściwie dla finów jest sauna – dobrem narodowym, rytuałem i przede wszystkim stylem życia.

Dla mieszkańców Finlandii – sauna ma coś w sobie z kościoła, magicznego i religijnego miejsca kultu, gdzie obowiązuje „godne” zachowanie. Jest miejscem, oczyszczenia fizycznego i duchowego, w którym pożądane jest rozluźnienie, ale i zarazem skupienie – bo głośne rozmowy, kłótnie – nie są mile widziane. Atmosfera w fińskiej saunie zwykle pozbawiona jest zbędnych konwenansów, odzwierciedlając tym samym wzajemny egalitaryzm stosunków panujących wśród Finów. W kabinie sauny – status społeczny, majątek – to wszystko traci na znaczeniu, liczy się „tu i teraz”.

Saunę można wiec uznać za jeden ze składników kształtujących ich szczególne cechy charakteru, czyli sisu.

Saunatonttu, Löyly i medycyna ludowa

Z sauną łączą się pewne stare, ludowe wierzenia religijne. I tak w przeszłości panowała wiara, że sauna jest domem opiekuńczego leśnego skrzata, z długą siwą brodą i w szarym ubraniu. Mówiono o nim Saunatonttu.

W mitologii Fińskiej wierzono też w duchy sauny, zwane Löyly – miały one swoje imiona – byli to Auteretar oraz jej syn, Auterinen. Boginię wzywano do leczenia gorączki i stanów zapalnych, on był zaś duchem pary. I gdy pogański fin dostawał w saunie zawrotów głowy, co jest naturalną reakcją organizmu na ciepło, sądzono, że to „objaw” bycia „na duchu” – olla haltioiss (stan, który starali się osiągnąć szamani, by połączyć się z wyższą mocą)

Obecnie, tym słowem określa się czynność polewania kamieni wodą i parę, która ona wytwarza. Jednak dla ozdoby sauny fińskiej, chętnie kupowany jest „duch sauny” – kamienna figurka, stawiana na kamieniach do pieca elektrycznego.

Istotną rolę sauna miała także w ludowej medycynie i w obrzędowości, będąc miejscem leczniczych (stawianie baniek), uzdrowicielskich i znachorskich praktyk, oraz towarzyszyła przy narodzinach i śmierci. Jeszcze w XIX wieku większość Finów tam się właśnie rodziła (np. wieloletni prezydent kraju Urho Kekkonen ) i odchodziła (w nierozgrzanej saunie przygotowywano zmarłego do pochówku, myto i ubierano)

Sauna fińska – współcześnie

Zwyczajowa wśród Fińow jest kąpiel sobotnia, częściej z sauny korzysta się też w weekendy i latem. Zaproszenie do wspólnej kąpieli w saunie, jest szczególnym wyrazem gościnności, którego odrzucenie traktuje się jako duży faux pas. Spotkania w tym miejscu mają często rodzinny i towarzyski charakter. Często też rozwiązuje się w niej poważne problemy, czy podejmuje biznesowe decyzje.

Wokół sauny w Finlandii rozwinął się cały przemysł – na potrzeby rynku krajowego i na eksport. W każdym mieście znajdzie się sklep z akcesoriami do sauny, istnieją wydawnictwa poświęcone tylko tej tematyce, a w Helsinkach od kilkudziesięciu lat siedzibę ma Międzynarodowe Towarzystwo Sauny.

W Finlandzkim krajobrazie znajdziemy sauny prywatne, sąsiedzkie i publiczne. Dominują zdecydowanie te pierwsze z wymienionych (łącznie jest 1,7 mln różnych saun – przy liczbie mieszkańców kraju oszacowanej na 5,2 mln osób. Wychodzi więc średnio jedna sauna na trzech mieszkańców!). Sąsiedzkie usytuowane są w piwnicach bloków i rozpala się je od 3 do 4 razy w tygodniu. Najmniej popularne z kolei są sauny publiczne – i tak na przykład w stolicy kraju – znajdziemy tylko jedną, tego rodzaju, saunę.

Doświadczenie sauny w Finlandii jest przeżyciem niepowtarzalnym i niezapomnianym. Wśród bezkresnych lasów i tysięcy jezior, po saunie człowiek czuje się jak nowo narodzony i kipi w nim radość życia. Budując lub kupując saunę, możemy chociaż w pewnym stopniu, przenieś te wrażenia także u siebie w domu lub na podwórku.

ml.

Dodaj komentarz